Deterministik NAT, CGNAT arkasındaki her aboneye, private IP adresinden matematiksel olarak hesaplanan sabit bir public IP ve port aralığı atayan yöntemdir. Mapping önceden bilindiği için session başına ya da port bloğu başına NAT logu yazmak gerekmez; bir public IP, port ve zaman bilgisi geldiğinde abone hesaplanarak bulunur. Yöntem RFC 7422'de anlatılmıştır.

Ancak NAT logunun kalkması, kayıt yükümlülüğünün kalktığı anlamına gelmez. Abonenin hangi zaman aralığında hangi private IP'yi kullandığını gösteren BNG ve RADIUS kayıtları yine saklanmalıdır.

NAT logu neden sorun olur?

CGNAT'ta aynı public IP aynı anda onlarca abone tarafından kullanılır. Bir trafiğin hangi aboneye ait olduğunu bulmak için IP'nin yanında port ve zaman bilgisi de gerekir. Bunu sağlamanın üç yolu vardır:

  • Session bazlı log: Her yeni bağlantı için bir kayıt. Yoğun bir ağda saniyede yüz binlerce satır demektir.
  • Port block allocation (PBA): Aboneye bir port bloğu verilir; log yalnızca blok atandığında ve bırakıldığında yazılır.
  • Deterministik NAT: Mapping sabit ve hesaplanabilirdir; NAT logu hiç yazılmaz.

PBA'nın nasıl çalıştığını CGNAT ile IPv4 tükenmesine çözüm yazımızda anlattık. Deterministik NAT, PBA'daki blok fikrini bir adım ileri taşır: blok dinamik atanmaz, abonenin private adresine göre önceden bellidir.

Deterministik NAT nasıl çalışır?

Üç parametre mapping'i tanımlar:

  • Private prefix: Abonelere verilen adres aralığı (ör. 100.64.0.0/22, 1.024 abone).
  • Public havuz: Çeviride kullanılan public IP'ler (ör. 203.0.113.0/28, 16 adres).
  • Paylaşım oranı: Bir public IP'yi kaç abonenin paylaşacağı. Bu örnekte 1.024 / 16 = 64 abone.

Well-known portlar (0–1023) genellikle dışarıda bırakılır; 1024–65535 aralığında 64.512 port kalır. 64 aboneye bölündüğünde her abone 1.008 portluk sabit bir aralık alır. Hesap şöyledir:

  • Abone sırası: n = private IP − 100.64.0.0
  • Public IP: 203.0.113.0 + ⌊n / 64⌋
  • Port başlangıcı: 1024 + (n mod 64) × 1.008
  • Port bitişi: başlangıç + 1.007

Örneğin 100.64.1.5 adresli abone için n = 261'dir. ⌊261 / 64⌋ = 4 ve 261 mod 64 = 5 olduğundan abone 203.0.113.4 adresinin 6064–7071 portlarını kullanır. Bu atama abone bağlandığında da, bağlantı kopup yeniden geldiğinde de aynıdır.

Geri izleme: bir talep geldiğinde

Talepte "203.0.113.4, port 6500, 14:32:10" bilgisi olsun:

  1. Port'tan sıra bulunur: (6500 − 1024) / 1.008 = 5,4; tam kısmı 5'tir.
  2. Private IP hesaplanır: n = 4 × 64 + 5 = 261, yani 100.64.1.5.
  3. Abone bulunur: BNG session kayıtları veya RADIUS accounting'den, 14:32:10'da 100.64.1.5 adresinin hangi abonede olduğu sorgulanır.

İki ayrıntı kritiktir. Birincisi, talepte port yoksa sonuç tek bir aboneye inmez; aynı public IP'yi kullanan 64 abone aday kalır. İkincisi, BNG, CGNAT ve log sunucularının saatleri NTP ile senkron olmalıdır; birkaç saniyelik kayma, yeniden bağlanan bir abonede yanlış eşleşmeye yol açabilir.

Hangi kayıtlar yine de tutulmalı?

Deterministik NAT session başına NAT logunu ortadan kaldırır, ancak geri izleme zincirinin ilk halkası hâlâ kayıttır:

  • Abone–private IP eşleşmesi ve zaman aralığı: BNG session kayıtları veya RADIUS accounting (Start, Interim-Update, Stop).
  • Mapping kuralı ve geçmişi: Private prefix, public havuz ve paylaşım oranı; her değişikliğin geçerlilik başlangıç ve bitiş zamanıyla birlikte.
  • Dinamik ek atamalar: Mapping dışında ek port bloğu veriliyorsa bu atamaların logu.

5651 log zorunluluğu yazımızda anlattığımız gibi erişim sağlayıcılar bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamakla yükümlüdür. Deterministik NAT bu kayıtların hacmini küçültür, yükümlülüğü değiştirmez.

Avantajlar ve sınırlamalar

Session bazlı logPBADeterministik NAT
NAT log hacmiÇok yüksekDüşük (blok atama ve bırakma)Yok (kural ve geçmişi)
Port verimliliğiYüksekOrtaDüşük; kullanılmayan portlar boşta kalır
EsneklikYüksekOrta; ek blok verilebilirDüşük; aralık sabittir
Geri izlemeLog aramasıLog aramasıHesaplama ve BNG kaydı
Abone–private IP kaydıGerekirGerekirGerekir

Sınırlamalar:

  • Sabit port aralığı: Çok sayıda cihazı ve uygulaması olan bir abone 1.008 portu doldurabilir; yeni bağlantılar kurulamaz. Paylaşım oranı, abonelerin tepe saatteki port kullanımına göre seçilmelidir.
  • Havuz değişikliği planlama ister: Public havuza adres eklemek mapping'i değiştirir. Kural sürümlenmeli ve eski sürümler saklama süresi boyunca tutulmalıdır.
  • Hibrit yaklaşım: Bazı uygulamalarda deterministik aralık dolduğunda aboneye dinamik bir ek blok verilir ve yalnızca bu ek atamalar loglanır. Bu, log hacmini düşük tutarken port sıkışmasını önler.

Ne zaman tercih edilmeli?

Deterministik NAT; log altyapısı kurmanın ve saklamanın maliyetli olduğu, abone başına port ihtiyacının öngörülebilir olduğu küçük ve orta ölçekli ağlar için iyi bir seçenektir. Kullanım profili çok değişken olan veya public IP'nin çok kıt olduğu, yüksek paylaşım oranının gerektiği ağlarda PBA daha esnektir. Pratikte iki yöntem aynı CGNAT üzerinde farklı abone gruplarına uygulanabilir.

CoreGate CGNAT ile

CoreGate CGNAT, NAT444 ve deterministik NAT'ı birlikte destekler; blok boyutu ve abone başına blok sayısı ayarlanabilen port block allocation, abone bazlı session ve port limitleri ile EIM/EIF davranışı hazır gelir. Aynı platformda çalışan CoreGate BNG, abone–private IP eşleşmesini session başlangıç ve bitiş zamanlarıyla kaydeder; böylece geri izleme zincirinin iki halkası tek yerden yönetilir. CGN-10'dan CGN-800'e yedi kademe vardır ve her 10 Gbps için 10 milyon eşzamanlı session ile 16.000 abone kapasitesi sunar.