DPI (Deep Packet Inspection), paketlerin yalnızca IP ve port header'larına değil, protokol yapısına ve bağlantı sırasında görünen meta verilere de bakarak her flow'un hangi uygulamaya ait olduğunu belirleyen teknolojidir. Servis sağlayıcılar DPI'ı trafiğin uygulama bazında dağılımını görmek, yoğun saatlerde application policy uygulamak ve kapasiteyi veriyle planlamak için kullanır. Modern bir DPI'ın amacı sınıflandırmadır; içerik saklanmaz.
DPI'ı farklı kılan ne?
Bugün web, video, oyun ve iş uygulamalarının büyük kısmı aynı portları, TCP ve UDP 443'ü kullanır. Port numarası tek başına trafiğin ne olduğunu söylemez. Üç yaklaşımı karşılaştıralım:
| Port bazlı filtre | Flow export (NetFlow, IPFIX) | DPI | |
|---|---|---|---|
| Neye bakar? | L3/L4 header | L3/L4 header özetleri | Header, protokol yapısı, handshake meta verisi, flow davranışı |
| Uygulama tanıma | Zayıf | Zayıf; IP bazlı tahmin | Güçlü |
| Gerçek zamanlı aksiyon | Engelleme | Yok; yalnızca raporlama | Öncelik, shaping, rate limit, engelleme |
| İşlem yükü | Düşük | Düşük | Daha yüksek |
Flow export, "kim kiminle ne kadar konuştu" sorusunu ucuza yanıtlar ve DDoS tespiti için idealdir. DPI ise "bu trafik hangi uygulama?" sorusunu yanıtlar ve buna göre aksiyon alabilir.
Servis sağlayıcılar bu görünürlüğü en çok üç yerde kullanır:
- Kapasite planlaması: Hangi uygulamanın tepe saatte ne kadar büyüdüğünü görüp upstream yatırımını zamanlamak.
- Peering kararları: Trafiğin hangi içerik ağlarına gittiğini görüp IX'te kiminle peering yapılacağını belirlemek.
- Abone şikayetleri: "İnternet yavaş" diyen bir abonenin trafik dağılımına bakarak sorunun hat, cihaz ya da uygulama kaynaklı olduğunu ayırmak.
DPI trafiği nasıl sınıflandırır?
Protokol ve signature tanıma
Şifresiz protokoller (DNS, HTTP, SIP ve birçok P2P protokolü) ilk paketlerdeki yapılarından ve signature'larından tanınır. DPI, protokolün beklenen mesaj sırasını da izleyerek yanlış eşleşmeyi azaltır.
Şifreli trafikte meta veri
Şifreli trafikte içerik görünmez, ancak bağlantı kurulurken bazı bilgiler açıkta kalır. TLS ClientHello mesajındaki SNI (bağlanılan sunucu adı) ve ALPN bilgisi, uygulamayı tanımak için en güçlü ipuçlarıdır. QUIC'te de ilk paketler, ağdaki cihazların SNI'ı okuyabileceği şekilde korunur. Bu yöntemlerin hiçbiri şifre çözmez.
Flow davranışı
Paket boyutları, paketler arası süre, yönler arası trafik oranı ve bağlantı sayısı, bir video akışını, bir görüntülü görüşmeyi veya büyük bir dosya indirmesini birbirinden ayırır. SNI'ı gizleyen Encrypted Client Hello (ECH) yaygınlaştıkça davranış analizi daha önemli hâle gelir.
Bağlam
DNS yanıtlarıyla flow'ları ilişkilendirmek ve bilinen servislerin IP aralıklarını kullanmak, sınıflandırmanın doğruluğunu artırır.
Görünürlükten aksiyona: application policy
Sınıflandırılan her flow'a policy uygulanabilir:
- Önceliklendirme: VoIP, video konferans ve oyun gibi latency'ye duyarlı trafiği öne alma.
- Shaping: Belirli bir uygulama grubunun toplam bandwidth'ini kuyruğa alarak sınırlama.
- Rate limit: Abone veya uygulama başına üst sınır.
- Engelleme: İstenmeyen uygulamaları veya kategorileri durdurma.
Örnek kurallar:
- 20:00–23:00 arasında büyük dosya indirmelerini ve P2P trafiğini shaping ile sınırla; video ve oyun normal aksın.
- Kurumsal abonelerde VoIP ve video konferansa ayrı bir öncelik sınıfı ver.
- Uygulama bazlı paketler tasarla, ör. oyun trafiğine öncelik veren bir paket.
İyi bir başlangıç, policy kurmadan önce birkaç hafta yalnızca görünürlük verisi toplamaktır. Hangi uygulamanın tepe saatte ne kadar yer kapladığını bilmeden kurulan kural, sorunu başka bir yere taşır. Trafik yönetimine ilişkin yerel düzenlemeleri ve abone sözleşmelerinizi de policy tasarımında hesaba katın.
Inline mı, mirror port mu?
| Inline | Mirror port veya TAP | |
|---|---|---|
| Görünürlük | Tam | Tam |
| Policy uygulama | Evet | Hayır |
| Trafiğe etkisi | Trafik yolundadır; failover ve bypass gerekir | Trafiği etkilemez |
| Devreye alma | Planlı geçiş | Hızlı ve risksiz |
Pratik yol, mirror port üzerinden görünürlük moduyla başlamak ve policy ihtiyacı netleştiğinde inline'a geçmektir.
Konumlandırmada iki noktaya dikkat edin:
- İki yönü de görün: Asimetrik routing nedeniyle bir flow'un yalnızca bir yönü DPI'dan geçiyorsa sınıflandırma zayıflar.
- Abone kimliği: Abone bazlı rapor için DPI'ın aboneyi tanıması gerekir. NAT'tan sonra yalnızca public IP ve port görünür; bu durumda veriler BNG ve CGNAT kayıtlarıyla ilişkilendirilmelidir.
Gizlilik ve veri saklama
DPI paketleri yalnızca sınıflandırmak için inceler. Doğru tasarlanmış bir sistemde içerik saklanmaz ve yeniden oluşturulmaz; yalnızca flow ve uygulama meta verisi tutulur. Bu meta veri de abonelerle ilişkilendirilebildiği için kişisel veri sayılabilir: raporlara erişim yetkisini sınırlayın, saklama süresini tanımlayın ve KVKK açısından değerlendirin.
Boyutlandırma
DPI'ın kapasitesini belirleyen değerler incelenen throughput, eşzamanlı flow sayısı, saniyedeki yeni flow sayısı ve uygulanan policy sayısıdır. Basit forwarding'e göre daha fazla işlem gücü gerektirdiğinden, DPI tepe saatteki gerçek trafik profilinize göre boyutlandırılmalıdır.
CoreGate DPI ile
CoreGate DPI, şifreli trafik dahil L7 application classification yapar; abone paketi, zaman dilimi ve uygulamaya göre policy, shaping ve rate limit uygular. Uygulama, abone ve zaman bazlı kapasite raporları üretir, raporları kendi analiz araçlarınıza aktarmanıza izin verir. Inline ya da mirror port modunda çalışır; içerik saklanmaz. 16 node'a kadar cluster, otomatik failover ve merkezi yönetim sistemiyle gelir; lisans, incelenen trafik hacmine göre belirlenir. Abone kimliği için CoreGate BNG ile birlikte konumlandırılabilir.